విక్రమార్కుడు – బేతాళుడుకథ : అనంతుడి కోరిక :

అనంతుడి కోరిక – విక్రమార్కుడి తీర్పు:

పట్టువదలని విక్రమార్కుడు మరోసారి చెట్టు దగ్గరకు వెళ్లాడు. చెట్టుపై వేలాడుతున్న శవాన్ని కిందకు దించి తన భుజాలపై వేసుకుని, ఎప్పటిలాగే మౌనంగా శ్మశానం వైపు నడవసాగాడు.

అప్పుడు శవంలోని బేతాళుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు:

“రాజా! నువ్వు ఎంతో విద్యావంతుడివి. అయినప్పటికీ భయంకరమైన ఈ శ్మశానంలో అర్ధరాత్రి వేళ ఇన్ని కష్టాలు పడుతున్నావంటే ఆశ్చర్యంగా ఉంది. నీ మంచితనాన్ని స్వార్థం కోసం ఉపయోగించుకునే వాళ్లు చాలామందే ఉంటారు. అయితే, తమకు మేలు చేసిన వ్యక్తిని మాత్రం ఎప్పటికీ మరచిపోని అనంతుడనే యువకుడి కథను చెబుతాను. శ్రమ తెలియకుండా విను.”

అంటూ బేతాళుడు కథ ప్రారంభించాడు.

విరజుడు – అనంతుడి స్నేహం : 

పూర్వం మందారక దేశాన్ని సత్కీరుడు అనే రాజు పరిపాలించేవాడు. అతనికి విరజుడు అనే ఒక్కగానొక్క కుమారుడు ఉండేవాడు.

విరజుడికి విద్యాబుద్ధులు నేర్పించేందుకు రాజు అతన్ని గోబిలుడు అనే మహాగురువు నిర్వహించే గురుకులానికి పంపించాడు.

ఆ గురుకులంలో మొత్తం పది మంది విద్యార్థులు ఉండేవారు. వారిలో విరజుడు రాజకుమారుడు కావడంతో మిగతా విద్యార్థులంతా అతనితో కొంత దూరంగానే ఉండేవారు.

అయితే అనంతుడు అనే విద్యార్థి మాత్రం మొదటి రోజే విరజుడిని ఆప్యాయంగా పలకరించి స్నేహం చేశాడు.

అనంతుడు ఎంతో శాంతంగా, ప్రేమగా ఉండేవాడు. అతని మంచితనం విరజుడికి కూడా నచ్చింది. కొద్దిరోజుల్లోనే వారిద్దరి స్నేహం బలపడింది.

అయితే విరజుడిలో రాజకుమారుడిననే అహంకారం ఉండేది. అప్పుడప్పుడు అనంతుడిపై తన అధికారాన్ని చూపించేవాడు. అయినప్పటికీ అనంతుడు ఎప్పుడూ కోపం తెచ్చుకోకుండా స్నేహంగానే ఉండేవాడు.

అనంతుడి సహాయం :

విరజుడికి గురువు చెప్పే పాఠాలు అంత సులభంగా అర్థమయ్యేవి కావు. గురువు ముందు మాత్రం ఏమీ చెప్పకుండా, తీరిక సమయంలో అనంతుడిని పిలిచి తనకు అర్థం కాని విషయాలను అడిగేవాడు.

అనంతుడు ఏమాత్రం విసుగు చెందకుండా ప్రతి విషయాన్ని ఓపికగా వివరించేవాడు. ఒకసారి చెప్పినా అర్థం కాకపోతే రెండుసార్లు, అవసరమైతే నాలుగుసార్లు కూడా బోధించేవాడు.

అనంతుడి సహాయంతో విరజుడు క్రమంగా చదువులో మెరుగుపడసాగాడు.

గురువు గోబిలుడు కూడా ఈ మార్పును గమనించాడు. విరజుడిని అప్పుడప్పుడు ప్రశ్నించడం ప్రారంభించాడు.

ఒకరోజు గురువు ప్రశ్నకు విరజుడు సరైన సమాధానం చెప్పాడు.

వెంటనే విరజుడు అనంతుడి దగ్గరకు వెళ్లి ఆనందంగా ఇలా అన్నాడు:

“అనంతా! గురువుగారు నన్ను ప్రశ్నించి మెచ్చుకోవడానికి కారణం నువ్వే. నీ మేలు నేను ఎప్పటికీ మరచిపోను. నేను రాజైన తర్వాత నిన్ను నా ప్రధాన మంత్రిని చేస్తాను.”

విరజుడి మాటలు విన్న అనంతుడు ఎంతో సంతోషించాడు.

ఈ విషయం గురువు గోబిలుడికి కూడా తెలిసింది. ఆయన విరజుడిని పిలిచి ఇలా హితవు పలికాడు:

“నాయనా! కృతజ్ఞత మనిషిలో ఉండాల్సిన గొప్ప గుణం. అనంతుడు నీకు ఎంతో సహాయం చేశాడు. అతనికి ఇచ్చిన మాటను ఎప్పటికీ మరచిపోకు.”

విరజుడు కూడా తాను ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకుంటానని చెప్పాడు.

కానీ కాలం గడిచేకొద్దీ విరజుడిలో అహంకారం పెరిగింది. చదువులో కొంత రాణించగానే అనంతుడిని నిర్లక్ష్యం చేయడం మొదలుపెట్టాడు.

గురుకుల విద్య పూర్తయ్యే సమయానికి, అనంతుడికి ఇచ్చిన వాగ్దానాన్ని విరజుడు పూర్తిగా మరచిపోయాడు.

అనంతుడి మరింత విద్యాభ్యాసం : 

గురుకుల విద్య పూర్తయిన తర్వాత అనంతుడు గురువు గోబిలుడితో ఇలా అన్నాడు:

“స్వామీ! నాకు ఇంకా విద్య నేర్చుకోవాలనే కోరిక ఉంది. ఆరావళీ పర్వతాల దగ్గర కృష్ణచంద్రుడు అనే గొప్ప గురువు ఉన్నారని విన్నాను. ఆయన వద్ద మరికొన్ని సంవత్సరాలు విద్యాభ్యాసం చేయాలని ఉంది.”

గోబిలుడు ఆనందంగా అతన్ని ఆశీర్వదించాడు.

“ఆ మహనీయుడి వద్ద విద్యాభ్యాసం చేయడానికి నీకు పూర్తి అర్హత ఉంది.”. వెళ్లి రా నాయనా. నీకు శుభం కలగాలి.”

అని చెప్పి అనంతుడిని పంపించాడు.

విరజుడు కూడా గురుదక్షిణ చెల్లించి రాజధానికి తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.

విరజుడి పట్టాభిషేకం :

ఆ తర్వాత ఆరు సంవత్సరాలు గడిచాయి.

విరజుడికి పట్టాభిషేకం జరిగింది. అతను రాజుగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన వెంటనే తనకు అనుకూలంగా మాట్లాడే సుప్రతీకుడు అనే వ్యక్తిని ప్రధాన సలహాదారుడిగా నియమించుకున్నాడు.

పాలనా వ్యవహారాల్లో సుప్రతీకుడి మాటే రాజుకు వేదవాక్యంలా మారింది.

వారిద్దరూ కలిసి ఎన్నో కొత్త సంస్కరణలు ప్రవేశపెట్టారు. కానీ వాటివల్ల ప్రజలు ఇబ్బందులు పడసాగారు. ప్రజల్లో రాజుపై వ్యతిరేకత పెరిగింది.

ఇదే సమయంలో పొరుగున ఉన్న రాజు విరజుడి రాజ్యంపై దండెత్తేందుకు సిద్ధమవుతున్నాడనే వార్త వచ్చింది.

విరజుడు భయపడి సుప్రతీకుడిని సంప్రదించాడు.

సుప్రతీకుడు ఇలా అన్నాడు:

“ప్రభూ! మనం మరింత మంది సైనికులను నియమించుకుని, ముందుగానే పొరుగురాజ్యంపై దాడి చేద్దాం. ఆ రాజ్యాన్ని కూడా జయిస్తే మీ కీర్తి మరింత పెరుగుతుంది.”

విరజుడు ఆలోచించి,

“అది అంత సులభం కాదు. మన ఖజానాలో అంత డబ్బు కూడా లేదు కదా!” అన్నాడు.

అప్పుడు సుప్రతీకుడు ఒక రహస్య విషయాన్ని చెప్పాడు.

యక్షిణీ శైలం రహస్యం

“ప్రభూ! యక్షిణీ శైలం గురించి మీకు తెలుసు కదా?”

విరజుడికి ఆ విషయం తెలుసు.

మందారక దేశానికి ఉత్తరాన ఉన్న ఒక పెద్ద పర్వతాన్ని యక్షిణీ శైలం అని పిలిచేవారు. అక్కడి ప్రాచీన శివాలయం వద్ద ఒక శిలాశాసనం ఉండేది.

ఆ శాసనం ప్రకారం, ఆలయం ముందు ఉన్న కోనేటిలో ఒక ప్రమాదకరమైన సుడిగుండం ఉండేది.

మంత్ర, తంత్ర విద్యల్లో నైపుణ్యం కలిగి, ధైర్యవంతుడై, నిస్వార్థంగా ఉండే యువకుడు ఆ సుడిగుండంలోకి ప్రవేశించి అక్కడి యక్షమాయను జయిస్తే, అతనికి అష్టసిద్ధులు, నవనిధులు లభిస్తాయని అందులో రాసి ఉంది.

ఓడిపోతే మాత్రం అతను నరకకూపంలోకి పడిపోతాడని కూడా ఉంది.

విరజుడు భయపడి,

“అంత ప్రమాదకరమైన చోటుకు నేను వెళ్లలేను!” అన్నాడు.

సుప్రతీకుడు నవ్వుతూ,

“మిమ్మల్ని అక్కడికి వెళ్లమని ఎవరు చెప్పారు ప్రభూ? మన రాజ్యంలోకి అనంతుడు అనే యువకుడు వచ్చాడు. అతను ఆరావళీ పర్వతాల దగ్గర కృష్ణచంద్రుడు అనే మహాగురువు వద్ద మంత్రశాస్త్రాన్ని నేర్చుకున్నాడు. అతను గొప్ప సాహసి, నిస్వార్థపరుడు అని ప్రజలు చెబుతున్నారు.

అతన్ని యక్షిణీ శైలానికి పంపిద్దాం. అతను నిధులతో తిరిగి వస్తే, అతనికి బంగారాన్ని బహుమతిగా ఇస్తామని చెబుదాం.”

అన్నాడు.

అనంతుడి పేరు వినగానే విరజుడు ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడ్డాడు.

గురుకులంలో తనకు సహాయం చేసిన అనంతుడి జ్ఞాపకాలు అతనికి వచ్చాయి. అయినప్పటికీ రాజ్యానికి నిధులు అవసరమనే కారణంతో సుప్రతీకుడి సలహాను అంగీకరించాడు.

వెంటనే అనంతుడికి రాజు నుంచి పిలుపు వెళ్లింది.

అనంతుడి సాహసం

అనంతుడు రాజు వద్దకు రాగానే విరజుడు ఎంతో ఆప్యాయంగా పలకరించాడు.

తర్వాత యక్షిణీ శైలం గురించి మొత్తం వివరించాడు.

అనంతుడు ప్రశాంతంగా అన్నాడు:

“ప్రభూ! మనం ఒకరినొకరం బాగా తెలిసినవాళ్లం. రాజ్యానికి అవసరం అయితే నేను తప్పకుండా యక్షిణీ శైలానికి వెళ్తాను.”

అన్న మాట ప్రకారం అనంతుడు ఒక శుభముహూర్తంలో యక్షిణీ శైలానికి వెళ్లాడు.

మంత్రజపం చేసి కోనేటిలోకి ప్రవేశించాడు.

చాలాసేపటి తర్వాత అనంతుడు మరింత తేజస్సుతో కోనేటి నుంచి బయటకు వచ్చాడు.

ఒడ్డున ఎదురుచూస్తున్న విరజుడు వెంటనే అతని దగ్గరకు పరుగెత్తుకుంటూ వెళ్లి,

“అనంతా! నిధి దొరికిందా?” అని ఆతృతగా అడిగాడు.

అనంతుడు చిరునవ్వుతో,

“రండి ప్రభూ! మీకెలాంటి ప్రమాదం ఉండదు. నేను చూపిస్తాను.”

అని చెప్పి విరజుడి చేయి పట్టుకుని మళ్లీ కోనేటిలోకి తీసుకెళ్లాడు.

కోనేటి అడుగున సూర్యకిరణాల్లా మెరిసిపోతున్న నవ రత్నాల గుట్టలు కనిపించాయి.

వాటిని చూసి విరజుడు ఆశ్చర్యంతో నిశ్చేష్టుడయ్యాడు.

అప్పుడు అనంతుడు ప్రశాంతంగా ఇలా అన్నాడు:

“ప్రభూ! నేను సంపాదించిన ఈ అమూల్యమైన నిధిని రాజ్యక్షేమం కోసం మీకు అప్పగిస్తాను. అయితే నాకు ప్రతిఫలంగా బంగారం, ధనం ఏదీ అవసరం లేదు.”

విరజుడు ఆశ్చర్యపోయి,

“మరి నీకు ఏం కావాలి?” అని అడిగాడు.

అనంతుడు గంభీరంగా సమాధానమిచ్చాడు:

“ప్రభూ! మీరు గురుకులంలో నాకు ఇచ్చిన మాట గుర్తుందా? మీరు రాజైన తర్వాత నన్ను మీ ప్రధాన మంత్రిగా నియమిస్తానని వాగ్దానం చేశారు. అదే నాకు కావాలి.”

విరజుడి మార్పు

అనంతుడి మాటలు విన్న విరజుడు కొద్దిసేపు మాటలు రాక నిలిచిపోయాడు.

తర్వాత అనంతుడి పాదాలకు నమస్కరించి,

“మహానుభావా! నువ్వు సాధారణ మానవుడివి కాదు. ఈ క్షణం నుంచే నువ్వే నా ప్రధాన మంత్రి. నీ సలహా లేకుండా ఇకపై నేను ఏ నిర్ణయం తీసుకోను.”

అన్నాడు.

అలా అనంతుడు తనకు ఇచ్చిన మాటను రాజు నుంచి సాధించడమే కాకుండా, రాజ్యాన్ని కాపాడే బాధ్యతను కూడా స్వీకరించాడు.

బేతాళుడి ప్రశ్న? 

కథ చెప్పిన బేతాళుడు విక్రమార్కుడిని ప్రశ్నించాడు:

“రాజా! అనంతుడు నిజంగా నిస్వార్థపరుడైతే, నిధులను విరజుడికి ఇచ్చి ఎలాంటి ప్రతిఫలం ఆశించకుండా వెళ్లిపోవాలి కదా! లేదంటే ఆ నిధిలో కొంతైనా తీసుకోవచ్చు.

అంతేకాదు, విరజుడు తనకు ఇచ్చిన మాటను మరచిపోయిన విషయం అనంతుడికి తెలుసు. అలాంటి వ్యక్తి ఇచ్చే వాగ్దానాన్ని నమ్మి మంత్రి పదవిని కోరడం తెలివైన పని ఎలా అవుతుంది?

ఈ సందేహాలకు సమాధానం తెలిసి కూడా నువ్వు మౌనంగా ఉంటే నీ తల పగిలిపోతుంది!”

విక్రమార్కుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు:

“బేతాళా! అనంతుడు మొదటి నుంచీ రాజ్యక్షేమాన్ని కోరిన నిస్వార్థపరుడు. అందుకే భావి రాజైన విరజుడికి గురుకులంలో ఎంతో సహాయం చేశాడు.

విరజుడు స్వార్థపరుడైనా, కపటుడైనా, ఆ సమయంలో రాజ్య పరిస్థితులు చాలా క్లిష్టంగా ఉన్నాయి. ప్రజల్లో రాజుపై వ్యతిరేకత పెరిగింది. ఖజానాలో తగినంత ధనం లేదు. పొరుగురాజు దండెత్తే ప్రమాదం ఉంది. పైగా పాలనలో సుప్రతీకుడి వంటి అజ్ఞాని సలహాలు రాజ్యానికి నష్టం కలిగిస్తున్నాయి.

ఇలాంటి సమయంలో రాజ్యాన్ని కాపాడగల సమర్థుడైన వ్యక్తి అవసరం. ఆ బాధ్యతను తాను చేపట్టాలనే ఉద్దేశంతోనే అనంతుడు మంత్రి పదవిని కోరాడు.

అతని కోరికలో స్వార్థం లేదు. రాజ్యాన్ని రక్షించాలనే దేశభక్తి, రాజకీయ పరిజ్ఞానం మాత్రమే ఉన్నాయి. అందువల్ల అనంతుడి నిర్ణయం అవివేకం కాదు. అది నిజమైన వివేకం.”

విక్రమార్కుడు ఈ విధంగా మౌనభంగం చేయగానే బేతాళుడు శవంతో సహా మాయమై, తిరిగి చెట్టుపైకి చేరాడు.

అనంతుడి కోరిక – నీతి :

నీతి:
నిజమైన జ్ఞానం అంటే కేవలం విద్యను సంపాదించడం మాత్రమే కాదు; ఆ జ్ఞానాన్ని సరైన సమయంలో, సరైన విధంగా ఉపయోగించడం.

అలాగే కృతజ్ఞతను మరచిపోకూడదు. మనకు సహాయం చేసినవారిని ఎప్పటికీ మరిచిపోకూడదు.